Voordat we in de specifieke hiërarchie duiken, is het belangrijk om te weten uit welke onderdelen een SRAM mountainbike groepset bestaat. Omdat offroad-componenten totaal andere klappen te verduren krijgen dan racefietsonderdelen, zijn ze robuuster en grofstoffelijker ontworpen. Wil je de exacte technische werking van een los onderdeel weten? Duik dan direct in onze specifieke diepte-artikelen:
Om SRAM te begrijpen, moet je de "1x" (spreek uit als one-by) revolutie begrijpen. SRAM was de eerste grote fabrikant die hardop uitsprak dat de voorderailleur op een mountainbike overbodig was. Het bracht te veel gewicht met zich mee, het zorgde voor modderophoping rond de trapas en het was de hoofdoorzaak van een aflopende ketting op ruig terrein.
Door de voorderailleur en de linker shifter simpelweg bij het grofvuil te zetten, en op het achterwiel een gigantische cassette te plaatsen, creëerde SRAM de Eagle-aandrijflijn. Met een 12-speed cassette die reikt van een piepklein 10-tands tot een gigantisch 52-tands tandwiel (een bereik van maar liefst 520%), heb je exact hetzelfde bereik als bij een oude setup met meerdere voorbladen, maar dan in een veel simpeler, lichter en stiller pakket. Om de ketting feilloos op het voorblad te houden, introduceerde SRAM het X-Sync profiel (waarbij de tanden van het kettingblad afwisselend smal en breed zijn) en een oersterke Roller Bearing Clutch (wrijvingskoppeling) in de achterderailleur. Tegenwoordig is 1x12 dankzij SRAM de absolute, wereldwijde standaard op de mountainbike.
Na de succesvolle introductie van Eagle, zette SRAM de volgende gigantische stap met de introductie van AXS (spreek uit als access). Waar stalen schakelkabels in het bos altijd een risico vormen (ze schuren langs het frame, rekken uit door weersomstandigheden en blijven haken achter takken), knipte SRAM ze resoluut door.
Het draadloze AXS-ecosysteem maakt gebruik van een afneembare accu op de achterderailleur en een knoopcelbatterij in de bediening op het stuur. Het resultaat is niet alleen een adembenemend strakke cockpit zonder rammelende kabels, maar ook feilloos schakelen onder druk. Met één druk op de knop verplaatst de derailleur zich digitaal naar exact de juiste positie, ongeacht hoeveel modder er op je fiets zit. Het is precies deze grenzeloze innovatiedrang die het fundament vormt van de indrukwekkende SRAM hiërarchie die we in het volgende deel gaan bespreken.
Wanneer we het over het assortiment van SRAM hebben, moeten we tegenwoordig een belangrijk onderscheid maken. De line-up is grofweg opgesplitst in twee categorieën: de klassieke Eagle groepen (waarbij de derailleur, zoals we al decennia gewend zijn, met een boutje aan de derailleurpad van je frame hangt) en de nieuwere Transmission (T-Type) groepen (die direct op het frame monteren). In dit tweede deel focussen we ons op het klassieke, uiterst populaire en breed inzetbare Eagle-ecosysteem.
Binnen de Eagle-familie is alles 12-speed en zijn de onderdelen onderling prachtig uitwisselbaar. We nemen de groepen met je door, van de instapmodellen tot het met goud overgoten vlaggenschip.
Aan de basis van de piramide vinden we de SX Eagle en NX Eagle groepsets. Deze groepen zie je voornamelijk op budgetvriendelijke of instap mountainbikes en vormen de meest betaalbare manier om kennis te maken met het 1x12 concept.
Vraag honderd ervaren mountainbikers welke groepset de beste prijs-kwaliteitverhouding biedt, en de overgrote meerderheid roept in koor: GX Eagle. Dit is de onbetwiste 'sweet spot' en het ultieme werkpaard van SRAM. De componenten zijn aanzienlijk lichter en stijver dan NX (zo wordt de cassette uit hoogwaardigere stalen kransjes met stalen pinnen geklonken).
Vanaf GX Eagle maak je de overstap naar de enorme 10-52T cassettes (voor dat extreme klimbereik), wat wel vereist dat je achterwiel is uitgerust met een speciale SRAM XD-body. Wat GX verder zo ongekend populair maakt, is dat het de meest betaalbare groep is die óók verkrijgbaar is in een draadloze, elektronische variant: GX Eagle AXS. Het biedt de digitale perfectie van de topgroepen, maar dan met een kooi van onverwoestbaar staal in plaats van kwetsbaar carbon.
Stappen we het high-end segment binnen, dan splitst het aanbod van SRAM zich op basis van je rijstijl. De X01 Eagle groepset (zowel mechanisch als AXS verkrijgbaar) is specifiek ontworpen voor het zware gooi- en smijtwerk. Denk aan ruige Enduro-wedstrijden en technische Trail-ritten in de Alpen. De derailleurkooi is van gesmeed aluminium voor maximale incasseringsvermogen en de crankarmen zijn gemaakt van ultra-sterk carbon met een speciale schuimkern. De cassette (uit één stuk staal gefreesd, wat de CNC-machine uren kost) is bizar licht, uiterst open (zodat modder direct wegvalt) en ijzersterk. Het is de groep voor rijders die hun materiaal tot het absolute uiterste drijven.
Waar X01 draait om robuustheid, is XX1 Eagle (mechanisch en AXS) gefocust op maar één ding: zo min mogelijk gewicht voor de pure Cross-Country (XC) en marathonracer. Het is het summum van mountainbike-techniek. De derailleurkooi is volledig van carbon gemaakt, net als de holle crankarmen. Titanium boutjes houden de boel bij elkaar. Het meest in het oog springende onderdeel is vaak de cassette en de ketting: deze zijn bij XX1 voorzien van een speciale, ultragladde Titanium Nitride coating, vaak uitgevoerd in fonkelend goud, koper of een spectaculaire 'Rainbow' oil-slick kleur. Een prachtig detail op een lichte wedstrijdfiets, maar uiteraard met een astronomisch prijskaartje.
Tabel 1: SRAM Traditionele Eagle Hiërarchie (Met Derailleurpad)
| Niveau | Groepset | Bediening (Opties) | Inzetbereik & Kenmerken |
|---|---|---|---|
| Instap | SX Eagle | Mechanisch | Basis 1x12 voor recreanten, staal/kunststof. |
| Basis / Sportief | NX Eagle | Mechanisch | Robuuster, past op standaard HG body (11-50T). |
| De Sweet Spot | GX Eagle | Mechanisch & AXS | Prijs-kwaliteit winnaar, 10-52T bereik (vereist XD body). |
| Topklasse (Gravity) | X01 Eagle | Mechanisch & AXS | Enduro & Trail. Ultra-sterk, CNC-gefreesde cassette. |
| Vlaggenschip (XC) | XX1 Eagle | Mechanisch & AXS | Cross-Country Racing. Carbon derailleurkooi, superlicht. |
Als je dacht dat draadloos schakelen de ultieme innovatie was, dan heeft SRAM recentelijk de spelregels nóg een keer compleet veranderd. Met de introductie van Eagle Transmission (ook wel T-Type genoemd) hebben ze het fundament van de fiets – de derailleur – volledig opnieuw uitgevonden. Waar de traditionele Eagle-groepen vertrouwen op een klassiek ontwerp, slaat Transmission een totaal nieuwe weg in. Het is de droom van elke fanatieke mountainbiker en in het bijzonder de e-MTB'er.
Sinds jaar en dag wordt een achterderailleur aan het frame gemonteerd via een derailleurpad (een klein, buigzaam stukje aluminium). Bij een flinke val buigt dit pad, waardoor je frame heel blijft, maar je versnellingen direct gaan ratelen. SRAM vond dit een ontwerpfout uit het verleden.
Eagle Transmission elimineert de derailleurpad volledig. De T-Type derailleur wordt direct om de achteras van je fiets gemonteerd. Het klemt het carbon of aluminium van je frame letterlijk als een bankschroef vast. Het resultaat? Een absurd sterke constructie. Je kunt letterlijk op de derailleur gaan staan zonder dat deze afbreekt of verbuigt. Let op: om Eagle Transmission te kunnen monteren, moet je mountainbike (of nieuwe droomfiets uit onze keuzehulp) verplicht voorzien zijn van de SRAM UDH-standaard (Universal Derailleur Hanger). Oudere frames zonder UDH zijn niet compatibel.
De heilige regel in het fietsen was altijd: houd je benen even stil (of haal de druk van de pedalen) wanneer je schakelt. Bij Eagle Transmission geldt exact het tegenovergestelde: hoe harder je trapt, hoe soepeler hij schakelt. Dit komt door geavanceerde 'cassette mapping'. De software in de draadloze derailleur weet precies op welk moment de tanden van de cassette zich bevinden en duwt de ketting uitsluitend op de speciaal ontworpen schakelpaden ('ramps') over de kransjes.
Omdat je zonder genade onder vollast kunt blijven doortrappen en schakelen, is Transmission de absolute heilige graal voor elektrische mountainbikes. De brute kracht van de middenmotor trekt een traditionele aandrijflijn nog wel eens kapot bij onzorgvuldig schakelen bergop, maar T-Type is juist gebouwd om dit enorme koppel te omarmen. Ben je je aan het oriënteren op een fiets met trapondersteuning? Vergeet dan zeker niet onze elektrische mountainbike koopgids te lezen.
Net als bij de traditionele groepen, is de Transmission-familie opgedeeld in verschillende niveaus, afgestemd op rijstijl en budget. Het grote verschil? Transmission is exclusief draadloos (AXS) te verkrijgen, er bestaan geen mechanische varianten van.
Tabel 2: Traditionele Eagle versus Eagle Transmission (T-Type)
| Kenmerk | Traditionele Eagle | Eagle Transmission (T-Type) |
|---|---|---|
| Montage | Boutje in de derailleurpad. | Direct mount om de achteras (UDH frame vereist). |
| Bediening | Zowel mechanisch als draadloos (AXS). | Exclusief draadloos (AXS). |
| Schakelen onder druk | Goed, maar druk lichtjes verlagen aangeraden. | Fenomenaal. Hoe meer druk, hoe beter hij schakelt. |
| Afstelling | Met stelschroeven (limiet en B-tension afstand). | Volledig schroefloos. Ingesteld via kettinglengte. |
| Sterkte bij valpartij | Derailleurpad buigt, moet vaak worden vervangen. | Onverwoestbaar, kan fysieke klappen rechtstreeks opvangen. |
Een nieuwe aandrijflijn is een flinke investering. Om te zorgen dat je de juiste keuze maakt op basis van je budget en rijstijl, én om te voorkomen dat je in de werkplaats tegen technische problemen aanloopt, hebben we het belangrijkste koop- en montageadvies voor je op een rij gezet.
Een cruciale valkuil bij het kopen van een nieuwe cassette of wielset is de zogenaamde 'body' (het onderdeel van de achternaaf waar je de cassette op schuift). De instapcassettes van SRAM (SX en NX Eagle, 11-50T) passen op de klassieke Shimano HG-body, die je op vrijwel elke wat oudere of goedkopere fiets vindt.
Wil je echter de sprong maken naar GX Eagle, X01, XX1 of de nieuwe Transmission (T-Type) cassettes? Dan heeft de cassette een piepklein 10-tands kransje om je een hogere topsnelheid te geven (10-52T). Dit kleine kransje past onmogelijk op een standaard naaf. Je achterwiel moet daarom voorzien zijn van een specifieke SRAM XD-body. Controleer altijd of je wielen hiermee zijn uitgerust, of dat deze naaf los te bestellen is voor jouw wielset.
SRAM staat bekend om de uitstekende onderlinge uitwisselbaarheid, maar met de komst van T-Type zijn de regels iets aangescherpt:
Een mountainbikestuur kan al snel rommelig worden met remhendels, shifters en de bediening van je dropper-post. SRAM heeft hiervoor het MatchMaker X (MMX) systeem ontworpen. Dit is een slimme montagebeugel waarmee je je SRAM shifters en je RockShox dropper-hendel direct aan de klem van je SRAM remhendel kunt bevestigen. Dit scheelt aanzienlijk veel ruimte op je stuur en stelt je in staat om de hoek en positie van de knoppen perfect ergonomisch af te stellen op jouw handen.
Je hebt inmiddels besloten welk SRAM ecosysteem je de bossen in gaat sturen, maar een aandrijflijn is natuurlijk maar het halve werk. Om je te helpen je droomfiets tot in de perfectie af te bouwen, biedt het Wielermagazine uitgebreide koopgidsen voor vrijwel elk onderdeel:
Met de juiste SRAM groepset en een perfect afgestelde fiets ben jij helemaal klaar om de zwaartekracht te tarten en je persoonlijke records op de lokale trails te verpulveren. Ride on!
Terug naar Koopgids