De cassette is het blok met tandwielen (ook wel kransjes genoemd) dat op de naaf van het achterwiel is gemonteerd. Samen met de ketting en de voorbladen bepaalt de cassette de overbrenging van je trapkracht naar het achterwiel. De basisregel is eenvoudig: hoe groter het tandwiel achter, hoe lichter je trapt. Hoe kleiner het tandwiel achter, hoe zwaarder het verzet en hoe hoger de snelheid die je kunt bereiken.
Deze gids richt zich specifiek op sportieve fietsen die gebruikmaken van een derailleurversnelling. Voor de volgende fietstypes is de keuze van een cassette van belang:
Wanneer je naar een cassette zoekt, zie je vaak de term 'speed' staan (bijvoorbeeld een 11-speed of 12-speed cassette). Dit getal staat simpelweg voor het aantal tandwielen dat op de cassette gestapeld is. In de loop der jaren is dit aantal geleidelijk toegenomen.
Waar 9- en 10-speed jarenlang de norm waren, zien we tegenwoordig dat 11-speed en 12-speed de standaard zijn geworden voor bijna alle nieuwe sportfietsen. Er zijn inmiddels zelfs 13-speed groepen op de markt, met name in het gravelsegment. Het voordeel van meer versnellingen is niet per se dat je harder kunt fietsen. Het stelt fabrikanten in staat om de stapjes tussen de versnellingen kleiner te maken, óf om het totale bereik (van heel licht naar heel zwaar) groter te maken zonder dat er te grote gaten tussen de versnellingen vallen.
Let op: Het aantal versnellingen op je cassette moet altijd overeenkomen met je shifter op het stuur en je achterderailleur. Je kunt een 12-speed cassette dus niet combineren met een systeem dat is afgesteld voor 11 versnellingen.
Hoewel de basiswerking van een cassette voor elk merk hetzelfde is, hanteren de grote fabrikanten eigen technologieën en kwaliteitsniveaus. Het is verstandig om de specifieke eigenschappen van het merk op jouw fiets te kennen voordat je een vervangende cassette kiest. Voor een gedetailleerd overzicht van de verschillende lijnen en kwaliteitsniveaus verwijzen we je naar onze merkspecifieke gidsen:
De belangrijkste keuze die je maakt bij een nieuwe cassette is de vertanding. Dit wordt aangegeven door twee getallen, bijvoorbeeld '11-28' of '10-52'. Het eerste getal staat voor het kleinste tandwiel (het zwaarste verzet) en het tweede getal voor het grootste tandwiel (het lichtste verzet). Welke verhouding je nodig hebt, hangt volledig af van waar je fietst en het type fiets dat je gebruikt.
Op de weg draait alles om efficiëntie en het vinden van de juiste cadans (trapfrequentie). Racefietsers geven daarom vaak de voorkeur aan een cassette met kleine tussenstappen, zodat het verschil in weerstand bij het schakelen minimaal is.
De meeste moderne mountainbikes zijn uitgerust met slechts één voorblad. Dit betekent dat de cassette al het werk moet doen: van topsnelheid in de afdaling tot kruipversnellingen op een steile, technische wand. Daarom zie je bij mountainbikes enorme cassettes met een groot bereik, zoals 10-50, 10-51 of 10-52. Dit wordt vaak aangeduid als een bereik van 500% of meer. Benieuwd hoe dit past binnen je volledige setup? Bekijk de mountainbike keuzehulp voor meer context.
Gravelbikes en cyclocrossers zitten qua vertanding precies tussen de weg en het bos in. Omdat je op onverharde paden meer weerstand ervaart dan op asfalt, maar wel sneller wilt zijn dan op een mountainbike, zie je hier vaak cassettes als een 11-36, 11-40 of zelfs een 10-44 (bij de specifieke 1x12 gravelgroepen). Het doel is hier om genoeg licht verzet te hebben voor modderige stroken, zonder de aansluiting op de weg te verliezen.
Bij sportieve e-bikes, en dan met name de e-MTB, krijgt de cassette het zwaar te verduren door het hoge koppel van de motor. Daarom zijn er specifieke cassettes ontwikkeld, zoals Shimano Linkglide of SRAM EX1. Deze cassettes zijn vaak wat dikker en hebben een ander tandprofiel. Ze bieden misschien minder versnellingen (bijvoorbeeld 10 of 11 in plaats van 12), maar ze gaan aanzienlijk langer mee onder de hoge belasting. Voor meer informatie over de aandrijving van deze krachtpatsers kun je terecht bij de elektrische mountainbike koopgids.
De meest gemaakte fout bij het kopen van een nieuwe cassette is het over het hoofd zien van de technische compatibiliteit. Het is helaas niet zo dat elke cassette op elk achterwiel past. Er zijn twee cruciale onderdelen waar je rekening mee moet houden: de kooilengte van je derailleur en het type 'body' op je achterwiel.
De achterderailleur heeft de taak om de ketting over de tandwielen te leiden. De lengte van de kooi (het gedeelte waar de twee kleine wieltjes in zitten) bepaalt hoe groot het grootste tandwiel mag zijn. We maken onderscheid tussen drie types:
Wil je een grotere cassette monteren voor een trip naar de bergen? Controleer dan altijd in de specificaties van je groepset of je huidige derailleur dit aankan. Een te grote cassette in een te korte kooi kan leiden tot ernstige schade aan je frame of wielen. Meer hierover lees je in de Shimano racefiets groepsets gids.
De cassette schuift over een gekartelde cilinder op de naaf van je achterwiel, de zogeheten 'body'. In de afgelopen jaren zijn er verschillende standaarden bijgekomen, waardoor je goed moet kijken welk systeem jouw wielen gebruiken:
Controleer bij de aanschaf van een cassette dus altijd of de vertanding van de binnenring overeenkomt met de body van je achterwiel. Bij veel moderne wielsets kun je de body overigens los vervangen als je overstapt naar een ander merk groepset.
Omdat de cassette een van de zwaarst belaste onderdelen van je aandrijflijn is, is het onvermijdelijk dat de tandwielen na verloop van tijd slijten. De levensduur van een cassette hangt sterk af van de omstandigheden waarin je fietst (modder en zand versnellen de slijtage aanzienlijk) en de mate van onderhoud. Een schone, goed gesmeerde ketting is de beste verzekering voor een cassette die lang meegaat.
De gouden regel in de werkplaats is: vervang je cassette altijd tegelijk met een nieuwe ketting. Een nieuwe ketting zal namelijk direct 'overslaan' op de ingesleten tanden van een oude cassette. Je herkent een versleten cassette aan de tanden die een haaienvorm (spits en asymmetrisch) aannemen. Om de kosten te drukken, kun je beter vaker je ketting vervangen voordat deze te ver opgerekt is; hiermee spaar je de duurdere cassette. Lees voor meer tips onze gids over fietsketting kopen.
Voor het zelf monteren of demonteren van een cassette heb je specifiek gereedschap nodig: een cassette-afnemer (een dop die in de sluitring past) en een kettingzweep (om te voorkomen dat de cassette meedraait als je de ring losdraait).
Binnen elk merk zijn er verschillende prijsklassen voor cassettes. Hoewel de vertanding hetzelfde kan zijn, zit het verschil in de gebruikte materialen en de constructie:
Ben je op zoek naar een voordelig alternatief of is de originele cassette van Shimano of SRAM niet leverbaar? In veel gevallen kun je merken onderling mixen, mits het aantal versnellingen (speeds) gelijk is. Merken zoals SunRace of Miche bieden uitstekende cassettes aan die volledig compatibel zijn met de grote systemen. Ook voor gravelaars die een groter bereik zoeken dan hun standaard groep toelaat, zijn dit vaak de ideale oplossingen.
Let bij aankoop altijd op de kleine lettertjes: past de cassette op jouw specifieke body? Heb je een 11-34 nodig voor de bergen of een 11-25 voor het vlakke? Door deze gids in je achterhoofd te houden, voorkom je een miskoop en rijd je altijd met het juiste verzet.
Terug naar Koopgids