Als je een ketting zoekt voor een racefiets, mountainbike, gravelbike of cyclocrosser met een derailleur, zie je vaak termen als 10-speed of 12-speed staan. Dit getal verwijst simpelweg naar het aantal tandwielen (kransjes) op je cassette bij het achterwiel.
Het is essentieel om de ketting af te stemmen op dit aantal. Je kunt geen 10-speed ketting op een 12-speed cassette monteren. De reden hiervoor is de beschikbare ruimte. Omdat de totale breedte van de naaf op het achterwiel nagenoeg gelijk is gebleven, staan de tandwielen bij een 12-speed veel dichter op elkaar dan bij een oudere 10-speed cassette. De ketting moet daarom steeds smaller worden naarmate het aantal versnellingen toeneemt. Om je een idee te geven, kun je de volgende buitenmaten (kettingbreedte) aanhouden:
Gelukkig hoef je dit in de praktijk niet zelf met een schuifmaat op te meten. Op de verpakking en in de productomschrijving van een fietsketting staat altijd duidelijk vermeld voor welk aantal versnellingen (speeds) deze gemaakt is.
Fietsen zonder derailleur, zoals een BMX, baanfiets of fixie (fixed gear), vereisen een compleet andere benadering. Bij deze disciplines hoeft de ketting niet zijdelings te buigen om over tandwielen te kunnen klimmen. Het draait hier puur om stijfheid, maximale trekkracht en het incasseren van harde klappen na een sprong of start.
Kettingen voor deze systemen zijn aanzienlijk breder en massiever. Waar kettingen voor een derailleur een binnenmaat hebben van 3/32 inch, gebruiken baanfietsen en BMX-fietsen vrijwel altijd de bredere 1/8 inch maat. De voor- en achtertandwielen op deze fietsen zijn eveneens dikker, wat zorgt voor een efficiëntere krachtoverbrenging en minder kans op breuk.
Specifiek in de BMX-wereld zie je bovendien vaak de zogeheten half-link ketting terug. Een standaard fietsketting bestaat uit afzonderlijke brede en smalle schakels en kan daardoor alleen per twee schakels (een setje) worden ingekort. Een half-link ketting bestaat uit identieke schakels die halverwege overlappen. Dit stelt de BMX-rijder in staat om de ketting per enkele schakel in te korten, waardoor de positie van het achterwiel (de wielbasis) tot op de millimeter nauwkeurig kan worden afgesteld voor de ideale balans.
Bij het selecteren van een fietsketting is het belangrijk om te letten op de montagevoorschriften en of jouw fiets een specifiek type aandrijving heeft. Merken innoveren continu, wat betekent dat niet elke ketting zonder meer op elk tandwiel past.
Tegenwoordig zijn fietskettingen voor een groot deel non-directional. Dit wil zeggen dat er geen specifieke binnen- of buitenkant is en je ze in beide richtingen kunt monteren. Toch zijn er nog fietskettingen op de markt (met name van Shimano) die wél een specifieke looprichting hebben. De buitenkant van deze kettingen is vaak te herkennen aan de ingeslagen merktekens en typenummers, terwijl de binnenkant blanco is.
Monteer je een ketting met een looprichting verkeerd om, dan is de kans groot dat het schakelen hoorbaar minder soepel verloopt en de aandrijflijn sneller slijt. Dit staat altijd vernoemd in de handleiding. Mocht je fietsketting toch een looprichting hebben, houd hier dan rekening mee bij het aanbrengen.
In disciplines zoals gravel en cyclocross wordt veel gereden met 1x-systemen (één voorblad). Hier worden regelmatig specifiek ontworpen kettingen toegepast om de kettinglijn strak te houden. Een herkenbaar ontwerp is de SRAM Flattop ketting. Zoals de naam aangeeft, heeft deze ketting een vlakke bovenkant in plaats van de traditionele, uitgesneden 8-vormige schakels.
Dit ontwerp is gekozen om de ketting extra stevigheid te bieden bij een smallere maatvoering. Het is hierbij essentieel om te weten dat een Flattop ketting niet uitwisselbaar is met standaard kettingen van andere merken of zelfs met de reguliere Eagle mountainbike-systemen van SRAM zelf. Je kunt deze ketting alleen combineren met de daarvoor bestemde weggroepen of XPLR gravelgroepen.
Voor elektrische sportfietsen, zoals de e-MTB en de e-gravelbike, is de keuze voor een ketting extra belangrijk. Een standaard ketting is niet ontworpen om de continue trekkracht van een krachtige middenmotor langdurig te weerstaan. Gebruik je een gewone race- of MTB-ketting op een e-bike, dan zal deze veel sneller oprekken of in het ergste geval breken tijdens een steile beklimming.
Om dit op te vangen hebben fabrikanten speciale, versterkte e-bike kettingen ontworpen. Voorbeelden hiervan zijn de e-series van merken als KMC of de Linkglide kettingen van Shimano. Deze varianten maken gebruik van dikkere pennen, versterkte schakelplaten en een hogere treksterkte om de extra belasting aan te kunnen. Wil je meer inzicht in de eisen die een middenmotor stelt aan het materiaal op onverhard terrein? Lees dan onze elektrische mountainbike koopgids.
Wanneer je een nieuwe fietsketting koopt, wordt deze vrijwel altijd geleverd met een overschot aan schakels. Het is dus noodzakelijk om de ketting zelf in te korten tot de juiste lengte voordat je deze op de fiets monteert. Een te lange ketting kan gaan klapperen of zelfs van de tandwielen aflopen, terwijl een te korte ketting je achterderailleur kan forceren of beschadigen.
Er zijn verschillende manieren om de ideale kettinglengte te bepalen. Als de oude ketting die op je fiets lag de juiste lengte had, is de eenvoudigste methode om de nieuwe ketting simpelweg naast de oude te leggen en op hetzelfde aantal schakels af te korten. Heb je geen oude ketting meer, dan kun je gebruikmaken van een theoretische formule:
Lengte van de fietsketting = (0,157 x A) + (0,5 x B1) + (0,5 x B2) + 2 schakeltjes
Naast de berekening is het verstandig om de lengte in de praktijk te controleren. Een veelgebruikte methode in de werkplaats is de 'groot-groot' methode: leg de ketting over het grootste blad voor en het grootste kransje achter (zonder deze door de derailleur te halen). Trek de ketting strak en tel daar twee volledige schakels bij op. Dit is de plek waar je de ketting inkort.
Natuurlijk kun je na montage nog een visuele check doen: zorg dat de ketting over het grootste voorblad en het kleinste achterblad ligt. In deze versnelling dient de derailleurkooi bij de meeste systemen vrijwel verticaal te staan.
Wil je stap voor stap zien hoe je dit aanpakt? Bekijk dan ons artikel inclusief video over het vervangen van een fietsketting.
Zodra de ketting op maat is gemaakt met een kettingpons, moet deze weer gesloten worden. Hiervoor zijn twee gangbare methoden:
Welke methode je ook gebruikt, zorg dat de sluiting goed gezekerd is voordat je gaat fietsen. Een snelschakel klikt vaak pas definitief vast wanneer je eenmaal stevig op de pedalen trapt met de achterrem ingeknepen.
Er zijn veel verschillende soorten en merken fietskettingen op de markt. Je hebt al een standaard ketting voor een paar tientjes, terwijl je voor de topmodellen een veelvoud daarvan betaalt. Waar zit precies het verschil en wat is de beste keuze voor jouw sportfiets?
De bekendste merken zijn vanzelfsprekend de fabrikanten van de groepsets zelf: Shimano, SRAM en Campagnolo. Het is een veilige en logische optie om een ketting van hetzelfde merk te monteren als je cassette en derailleur, omdat de tandprofielen perfect op elkaar zijn afgestemd. Vaak wordt er binnen dezelfde kwaliteitslijn gekozen, bijvoorbeeld een Shimano Ultegra ketting bij een Ultegra cassette.
Daarnaast zijn er de kettingspecialisten, zoals KMC en Connex. KMC biedt hoogwaardige kettingen die specifiek ontworpen zijn om feilloos te functioneren op de systemen van de grote drie. Connex staat dan weer bekend om zijn sterke materialen en herbruikbare snelschakels. Rij je op de wielerbaan of op een fixie? Dan is het Japanse merk Izumi een begrip; zij maken ijzersterke kettingen die specifiek zijn berekend op de explosieve krachten van het baanwielrennen.
Je zou wellicht denken dat een duurdere ketting automatisch langer meegaat. In de praktijk is bij fietskettingen vaak het tegenovergestelde waar. Ben je een wedstrijdrijder of vind je het totale gewicht van de fiets ontzettend belangrijk? Dan kies je voor het topsegment. Om gewicht te besparen, wordt er in deze dure kettingen gebruikgemaakt van holle pennen (hollow pin) en opengewerkte schalmplaten. Hierdoor is de ketting lichter, maar is er ook minder materiaal aanwezig om de rek op te vangen. Ze presteren optimaal, maar slijten over het algemeen sneller.
De goedkopere en middenklasse fietskettingen zijn gemaakt van zwaardere, massieve stalen componenten. Deze kettingen wegen al snel 50 tot 100 gram meer, maar zijn daardoor ook een stuk robuuster. Voor de gemiddelde recreant die veel kilometers maakt, bieden deze zwaardere kettingen een betere slijtvastheid.
Om de levensduur van duurdere kettingen toch te verlengen en de wrijving te minimaliseren, maken fabrikanten gebruik van premium coatings. Denk hierbij aan de Sil-Tec behandeling van Shimano of een Titanium Nitride (Ti-N) coating, die de ketting een opvallende gouden kleur geeft.
KMC maakt in de topmodellen gebruik van een Diamond-Like-Coating (DLC). Deze kettingen zijn verkrijgbaar in kleuren zoals zwart, rood of blauw. Behalve dat dit esthetisch mooi aansluit bij de rest van je fiets, heeft de coating een functioneel doel: het oppervlak wordt extreem hard, vuil hecht zich minder snel en de ketting is beter bestand tegen roestvorming. Hierdoor loopt de aandrijflijn merkbaar soepeler, mits goed onderhouden.
Het is absoluut niet zo dat een voordelige fietsketting slecht schakelt of onbruikbaar is. In tegendeel, de instap- en middenklasse modellen zijn betrouwbare werkpaarden. In de meeste gevallen is het daarom niet nodig om voor de duurste mogelijkheid te gaan. In het geval van fietskettingen geldt de regel: duurder is lichter, maar niet altijd duurzamer. Kies voor het middensegment voor de beste balans tussen prijs en kwaliteit, en controleer altijd goed of het aantal versnellingen overeenkomt met je cassette.
Aan de hand van deze adviezen kun je gericht op zoek naar een nieuwe ketting. Bekijk hieronder enkele geschikte opties:
