Niet elke rit door het bos vereist een volledig harnas. De mate van bescherming die je nodig hebt, hangt nauw samen met jouw rijstijl en de discipline die je uitoefent op je mountainbike:
Lange tijd stonden fietser voor een duivels dilemma. Je kon kiezen voor zachte bescherming (simpel schuim) dat comfortabel fietste maar weinig bescherming bood tegen scherpe rotsen. Of je koos voor harde bescherming (plastic schilden): superveilig, maar onwaarschijnlijk lomp, zwaar en bloedheet tijdens het klimmen.
Anno nu is die strijd gelukkig beslist dankzij de komst van 'slimme' polymeren, zoals de bekende materialen D3O en VPD. Deze non-Newtonian foams hebben gezorgd voor een absolute revolutie in fietsprotectie. Dit materiaal is in rusttoestand of tijdens soepele trapbewegingen heerlijk zacht, extreem flexibel en vormt zich als een tweede huid naar je lichaamscontouren. Maar zodra er een harde impact is (een val tegen een boom of rots), bundelen de moleculen zich in een fractie van een seconde samen. Het schuim wordt plotseling keihard, absorbeert de klap en verdeelt de kracht, waarna het direct weer zacht wordt. Hierdoor heb je tegenwoordig het ultieme comfort tijdens het klimmen én de maximale bescherming tijdens het crashen!
Voordat we naar het zware geschut voor de romp kijken, focussen we op de meest kwetsbare lichaamsdelen: je ledematen. Wanneer je in een fractie van een seconde de controle over je fiets verliest, is het een natuurlijke reflex om je val te breken met je armen en benen. Zij vangen daardoor vrijwel altijd de eerste, harde klap op.
Als je slechts in één stuk protectie besluit te investeren, laat het dan zonder twijfel kniebeschermers (kneepads) zijn. Het kniegewricht is ontzettend complex, zit direct in de vuurlinie van stenen die opspatten van je voorwiel, en een flinke tik op je knieschijf kan je maandenlang van de fiets houden. Afhankelijk van de hevigheid van je ritten, kies je de dikte:
Veel mountainbikers (en BMX'ers) rijden niet vastgeklikt, maar gebruiken platform pedalen (flat pedals). Deze pedalen zijn voorzien van scherpe, metalen pinnetjes voor maximale grip. Het risico? Als je voet onverhoopt van het pedaal stuitert, klapt het pedaal keihard in je scheenbeen. Dit levert de beruchte, pijnlijke en bloederige pedal bites (of 'bear traps') op. Een gecombineerde knie- en scheenbeschermer (hard-shell) weert deze klappen feilloos af.
Elleboogbeschermers (elbow pads) werken volgens exact hetzelfde principe als kniebeschermers. Ze beschermen het uitstekende ellebooggewricht bij een schuiver en voorkomen dat je hele onderarm openhaalt langs ruwe rotswanden of scherpe bomen in nauwe bochten. Wees bij de aanschaf uiterst kritisch op de maat: een elleboogbeschermer moet perfect op zijn plek blijven zitten, maar mag absoluut niet knellen. Een te strakke pad vermindert de bloedcirculatie en veroorzaakt al snel verkrampte onderarmen en handen, in de fietswereld ook wel arm pump genoemd.
Soms heb je specifieke steun nodig, vooral wanneer je aan het revalideren bent na een vervelende crash. Polsbeschermers wikkelen het gewricht stevig in met klittenband en een beschermende padding. Dit fixeert de pols en biedt extra steun bij het opvangen van een val.
Een knie brace gaat nog een stap verder dan een standaard kniebeschermer. Een brace is voorzien van een scharnierend, mechanisch geraamte dat is ontworpen om een onnatuurlijke draaiing of overstrekking van de knie te voorkomen. Ze zijn aanzienlijk zwaarder, duurder en beperken je in je trapfrequentie, waardoor ze minder geschikt zijn voor een vlotte zondagochtendrit, maar ze zijn van onschatbare waarde voor rijders met een historie aan zware knieblessures.
Je ledematen zijn belangrijk, maar schade aan je romp of wervelkolom heeft vaak veel grotere en langdurigere consequenties. Zeker wanneer de sprongen hoger worden, de drops dieper en de rotstuinen onoverzichtelijker, is het beschermen van je vitale organen en je ruggengraat van levensbelang.
Een harde val op je rug, bijvoorbeeld door een gemiste landing of wanneer je over het stuur vliegt (een OTB of 'Over The Bar'), kan catastrofaal aflopen. Een goede rugbeschermer (back protector) bedekt je wervelkolom van je nek tot je stuitje. Vroeger zag je hier vooral de harde schilden (als het schild van een schildpad), maar ook hier heersen tegenwoordig de flexibele D3O/VPD materialen die hard worden bij impact.
Je kunt ervoor kiezen om een losse rugbeschermer te dragen (als een soort vest), maar een gigantische en uiterst slimme trend in de huidige mountainbikewereld is de geïntegreerde protector-rugzak. Merken verwerken tegenwoordig een gecertificeerd, uitneembaar rugschild direct in het achterpand van je drinkrugzak. Zo sla je twee vliegen in één klap: je hebt al je gereedschap, voeding en water bij je, én je ruggengraat is optimaal beschermd tegen impact (ook tegen impact van je eigen gereedschap in je tas!).
Voor de extreme gravity rijders (downhill en freeride) die bikeparken opzoeken en de wetten van de zwaartekracht tarten, is een losse knie- of rugbeschermer niet genoeg. Zij kiezen voor volledige lichaamsbescherming, in de volksmond vaak een pressure suit of body armour genoemd. Dit is een mesh-shirt (netstof) met daarin borstschilden, schoudervullingen, een rugbeschermer en elleboogpads volledig geïntegreerd.
Hoewel deze harnassen het allerhoogste beschermingsniveau bieden voor uitdagend terrein, kleven er wel degelijk nadelen aan: ze zijn zwaarder, kunnen je bewegingsvrijheid iets beperken en ze zijn enorm heet tijdens het trappen. Daarom worden ze vrijwel uitsluitend gedragen wanneer rijders met een skilift of shuttlebus naar de top van de berg worden gebracht. Gelukkig spelen fabrikanten hier slim op in door modulaire pakken te maken: je kunt de mouwen afritsen of bepaalde pads verwijderen, zodat je de bepantsering perfect kunt afstemmen op de temperatuur en het risico van de dag.
Soms heb je specifieke bescherming nodig tegen impact van voren. Een roost guard (of borstpantser) is een concept dat rechtstreeks is overgewaaid uit de motorcross. Het is een vaak hard, plastic schild voor over je borstkas (en soms de ribben). Waar het zachte schuim van elleboogpads ideaal is voor impact tegen een platte rots, is hard plastic essentieel tegen puntige objecten of steenslag ('roost') die met een rotgang wordt opgeworpen door de achterband van de rijder vlak voor je.
Zeker bij BMX-wedstrijden, waar je met meerdere rijders zij-aan-zij door kombochten vliegt en constant wordt 'gezandstraald', is dit type pantser bijzonder nuttig. Wil je hier meer over weten of overweeg je de overstap naar deze explosieve discipline? Verdiep je dan in ons artikel: een BMX kopen waar let je op?
Je hebt de juiste bepantsering gekozen, maar hoe combineer je dit op een comfortabele manier met je outfit? Een gouden regel bij body protectie is dat de beschermers strak op je blote huid of direct over een strakke baselayer moeten zitten. Bij een crash mag de protectie namelijk absoluut niet wegschuiven, anders schaaft je elleboog of knie alsnog over het grind.
Omdat de protectie strak op je lichaam zit, draag je je fietskleding er vrijwel altijd overheen. Dit is direct de reden dat mountainbikers (in tegenstelling tot wielrenners op de weg) vrijwel uitsluitend in lossere, baggy kleding fietsen. Een wijdere MTB-short valt perfect en onzichtbaar over je kniebeschermers heen, en onder een loszittend fietsshirt kun je met gemak een rug- of borstprotector kwijt. Wil je meer weten over de basis van een goede fietsoutfit? Lees dan onze uitgebreide koopgids voor wielerkleding: de meest gestelde vragen. En houd ons in de gaten, want in onze aankomende mountainbike kleding koopgids duiken we nóg specifieker in de perfecte baggy broeken en slijtvaste shirts voor op de trails!
De prijs van body protectie hangt sterk af van het gebruikte materiaal. Een standaard schuimpje is goedkoop, maar de geavanceerde, slimme materialen die hard worden bij impact (D3O en VPD) kosten logischerwijs meer. Een overzicht van de markt:
Net als bij een fietshelm of een fietsbroek, is de pasvorm van protectie extreem persoonlijk. Gebruik deze laatste checklist wanneer je bescherming gaat passen:
