Laten we het inzetbereik direct haarscherp afkaderen: deze fietsen zijn uitsluitend gebouwd voor soloritten. Of je nu deelneemt aan een lokale tijdrit op de winderige vlaktes rond de afsluitdijk, of traint voor een volledige Ironman triatlon; je rijdt alleen in de wind.
LET OP: levensgevaarlijk in een groep. Je zult (en mag) een tijdritfiets nooit gebruiken in een waaier of in het peloton tijdens een reguliere toertocht. Omdat je met je onderarmen op het stuur ligt en je handen de opzetstukken vasthouden, bevinden je remhendels zich een flink stuk verderop aan het basisstuur. Bij een onverwachte remactie van je voorganger ben je simpelweg te laat om je handen te verplaatsen. Bovendien is de wendbaarheid van de fiets zeer beperkt. Het is een wapen voor de eenzaat.
[Check prijs bij ###COPYCODE1###]Hoewel ze visueel sterk op elkaar lijken en vaak in één adem worden genoemd, zit er een wereld van verschil tussen een pure tijdritfiets (Time Trial of TT) en een specifieke triathlon fiets. Alles draait hierbij om de reglementen waaraan het frame moet voldoen.
Rijd je tijdritten die vallen onder de vlag van de KNWU of de UCI? Dan moet je fiets voldoen aan strenge regels. Zo mag het frame niet te ver achter de trapas uitsteken, zijn de verhoudingen van de buizen strikt gelimiteerd en mag de punt van je zadel niet te ver naar voren staan. Triatlonwedstrijden vallen echter niet onder de UCI. Voor fabrikanten van triatlonfietsen betekent dit dat alle remmen los mogen. Deze fietsen hebben vaak bizarre, futuristische vormen, massieve opslagvakken voor voeding en extreme zithoeken die in de traditionele wielersport direct afgekeurd zouden worden.
De zithouding is het meest in het oog springende kenmerk. Waar de zadelbuis van een normale racefiets vaak een hoek van zo'n 73 graden heeft, is deze bij een tijdrit- en zeker bij een triatlonfiets extreem steil gemaakt (vaak 78 graden of meer). Hierdoor word je als fietser letterlijk naar voren geduwd, recht boven (en soms zelfs voorbij) je trapas.
HANDIG: spaar je hamstrings voor het hardlopen. Deze voorwaartse rotatie heeft twee grote voordelen. Allereerst kun je je rug veel vlakker maken zonder dat je heuphoek volledig dichtknelt (wat je ademhaling zou blokkeren). Je frontale oppervlak wordt daardoor minimaal. Voor triatleten is er nog een cruciaal tweede voordeel: doordat je verder naar voren roteert en een andere trapbeweging maakt, ontlast je de hamstrings aanzienlijk. Dit is van levensbelang, want diezelfde hamstrings heb je na de wissel keihard nodig om nog een halve of hele marathon te kunnen hardlopen.
Om die extreme voorwaartse rotatie te ondersteunen en je frontale oppervlak te minimaliseren, leun je met je bovenlichaam op de voorkant van de fiets. De cockpit van een tijdrit- of triatlonfiets is dan ook het kloppend hart van je aerodynamische houding. Dit stuur ziet er compleet anders uit dan een traditioneel racestuur en is opgedeeld in twee specifieke onderdelen.
De basis wordt gevormd door de basebar (het basisstuur). Dit is een plat, vleugelvormig stuur met aan de uiteinden de remhendels. Je pakt dit stuur alleen vast bij het wegrijden, tijdens het nemen van scherpe bochten of wanneer je in de ankers moet. Bovenop deze basebar zijn de opzetstukken gemonteerd, de zogenaamde extensions. Dit zijn de twee buizen die naar voren steken, met aan het uiteinde de schakelknoppen. Onder je ellebogen of onderarmen bevinden zich de armpads (de kussentjes). Zodra je op snelheid bent, laat je je bovenlichaam op deze pads rusten, pak je de extensions vast en vouw je je schouders naar binnen.
Een frame kan in de windtunnel waanzinnige waardes scoren, maar aerodynamica is in de praktijk waardeloos als je de positie niet kunt volhouden. Rijd je een hele Ironman (180 kilometer fietsen), dan lig je al snel vijf tot zes uur in deze houding. Als je door pijn in je nek of onderrug om de haverklap overeind moet komen om je spieren te rekken, verlies je alle aerodynamische voordelen en ben je simpelweg trager af dan op een normale racefiets.
LET OP: micro-aanpassingen zijn cruciaal. Koop daarom nooit blind een tijdritfiets zonder de cockpit volledig af te stellen op jouw flexibiliteit. Moderne cockpits bieden eindeloze mogelijkheden om de armpads in de breedte, hoogte (met zogenaamde 'spacers') en hoek (tilt) aan te passen. Een professionele bike fitting is voor de aanschaf van dit type fiets eigenlijk geen luxe, maar een absolute noodzaak om de balans tussen snelheid en uithoudingsvermogen te vinden.
[Check prijs bij ###COPYCODE2###]Voor triatleten is de fiets ook direct de rijdende eettafel. Omdat je tijdens het fietsen de brandstof (koolhydraten en vocht) moet aanvullen voor de afsluitende hardloopwedstrijd, wil je kunnen eten en drinken zónder uit je aerodynamische houding te komen. Elke keer dat je rechtop gaat zitten om een bidon uit je frame te trekken, klap je als een parachute open in de wind.
Triatlonfietsen blinken daarom uit in integratie. Achter de stuurpen of geïntegreerd in de bovenbuis vind je vaak gestroomlijnde opbergvakjes (zogenaamde 'bento boxes') voor je energierepen en gels. Ook de drinksystemen zijn naadloos weggewerkt. Sommige fietsen hebben een drinkzak volledig verborgen in het frame of een aerodynamische bidon tússen de aerobars op het stuur, voorzien van een rietje dat direct bij je mond uitkomt. Zo blijf je in je cocon, terwijl je toch perfect gehydrateerd blijft.
Als je jezelf dankzij de perfecte bikefit helemaal in die gestroomlijnde cocon hebt gevouwen, is het aan de bewegende delen van de fiets om die hoge snelheid vast te houden. Bij een tijdritfiets draait alles om trapefficiëntie op hoge snelheden (vaak boven de 40 kilometer per uur) en het minimaliseren van de zogeheten roterende massa.
Kijk naar de fiets van een professionele triatleet of tijdrijder en het eerste wat opvalt zijn de massieve wielen. Aan de achterkant wordt vrijwel altijd gereden met een dicht achterwiel (een disc wheel). Omdat er geen spaken zijn die door de wind slaan, levert dit aerodynamisch de allerlaagste luchtweerstand op. Bovendien fungeert dat massieve oppervlak bij zijwind als een zeil dat je letterlijk vooruit duwt.
HANDIG: pas op voor windvlagen in de polder. Aan de voorkant monteren renners vaak een extreem hoge velg, denk aan 80 millimeter of meer. Hoewel een dicht achterwiel je fiets relatief stabiel houdt, maakt zo'n hoog voorwiel de stuurinrichting enorm gevoelig voor zijwind. Ga je voluit op je aerobars liggen op een onbeschutte dijk of in open polders? Zorg dan dat je fietsbeheersing op orde is, want een rukwind trekt direct hard aan je voorwiel. Wil je weten wat in jouw situatie de beste wielkeuze is? Lees dan de diepte in via ons artikel over de voordelen en nadelen van carbon wielen.
Omdat je met een tijdritfiets de snelheid hoog wilt houden op een overwegend vlak parcours, is de aandrijving (het verzet) flink anders dan bij een endurance- of klimfiets. Vergeet het compacte klimverzet; op een tijdritfiets draait het om de 'grote platen'. Voorop zie je vaak kettingbladen van 54, 56 of in extreme gevallen zelfs 58 tanden.
Aan de achterkant (de cassette) zit juist een extreem dicht op elkaar gepakte reeks tandwielen, bijvoorbeeld een 11-23 of 11-25 vertanding. Omdat je op het vlakke geen steile hellingen hoeft op te vangen, is het cruciaal dat de stapjes tussen je versnellingen zo klein mogelijk zijn. Hierdoor kun je je trapfrequentie (cadans) tot in de perfectie finetunen. Eén tandje zwaarder of lichter schakelen mag je ritme niet breken.
[Check prijs bij ###COPYCODE3###]Door de extreme voorwaartse kanteling van je bekken ontstaat er een serieuze fysieke uitdaging voor je zitvlak. Als je op een traditioneel smal en lang zadel zo ver naar voren roteert, plet je direct alle zenuwen en bloedvaten in je zachte weefsel (het perineum). Pijn en gevoelloosheid zijn dan het onvermijdelijke gevolg.
Daarom gebruiken vrijwel alle tijdrijders en triatleten een specifiek zadel, zoals de beroemde ISM-zadels of vergelijkbare modellen van andere merken. Deze zadels vallen op omdat de voorkant letterlijk lijkt te zijn 'afgezaagd' en vaak uit twee losse voorpootjes bestaat. Dit ontwerp ontlast je weke delen volledig, waardoor je rustig op je zitbotjes of schaambeenderen kunt steunen, zelfs als je urenlang horizontaal over je stuur gevouwen ligt. Een verkeerd zadel op een tijdritfiets is een marteling, dus neem de tijd om je in te lezen in onze fietszadel koopgids voor je een keuze maakt.
Nu je weet hoe cruciaal de geometrie, de cockpit, dichte wielen en het zadel zijn, is de laatste stap de daadwerkelijke aanschaf. Een tijdrit- of triatlonfiets is vaak een 'n+1' fiets: een extra fiets naast je gewone racefiets, specifiek voor wedstrijddagen. Dit vraagt om een doordachte investering, waarbij de keuze voor de juiste set-up en het budget bepalend zijn voor je uiteindelijke racetijd.
Voordat je direct een gespecialiseerde tijdritmachine aanschaft, is er een belangrijk alternatief om te overwegen, zeker als je net begint met triatlons. Je kunt er namelijk ook voor kiezen om een snelle, reguliere aero racefiets te kopen en deze te voorzien van zogenaamde 'clip-on aerobars' (losse opzetsturen).
HANDIG: wanneer kies je wat? Een aero racefiets (lees hier alles over in onze aero racefietsen koopgids) is veelzijdiger. Je kunt er doordeweeks veilig mee in een groep rijden en op de wedstrijddag schroef je de aerobars erop voor een gestroomlijnde solorit. Ben je echter van plan om structureel halve of hele Ironmans te racen of is tijdrijden je absolute hoofddoel? Dan wint de pure triatlonfiets het altijd. De extreme heuphoek en geïntegreerde voeding-systemen zijn op een normale racefiets simpelweg niet te simuleren.
De triatlonwereld staat bekend om peperduur materiaal, maar je hoeft echt geen tweede hypotheek af te sluiten om keihard te fietsen. De markt is grofweg in drie klassen in te delen:
Net als bij gewone racefietsen, hebben de grote merken allemaal hun eigen ontwerpfilosofie als het gaat om het najagen van die laatste seconden:
Klaar om je eenzame strijd tegen de klok naar het hoogste niveau te tillen? Loop nog even deze drie vitale punten na:
