De hoeveelheid veerweg – uitgedrukt in millimeters – dicteert direct het karakter van de mountainbike. Hoe meer millimeters vering de dempers kunnen in- en uitveren, hoe groter de klappen zijn die de fiets kan absorberen zonder dat jij de controle over het stuur verliest. We onderscheiden drie smaken:
De grootste valkuil bij de aanschaf van een mountainbike met veel veerweg, is het overschatten van je dagelijkse terrein. Het is verleidelijk om de dikste, stoerste Enduro bike met 170mm veerweg te kopen. Maar rijd je het overgrote deel van het jaar je rondjes op de vlakke, vloeiende en bochtige singletracks in de bossen rond Nederweert? Dan gaat zo'n Enduro fiets aanvoelen als een logge, trage tractor. Al die extra vering absorbeert namelijk je trapkracht op het vlakke, en de zware banden maken het stuurgedrag traag.
TIP: wees eerlijk over je speelveld. Deze categorie fietsen komt pas écht tot leven als de zwaartekracht je begint te helpen. Zoek je regelmatig de pittige wortelpaden in Zuid-Limburg op, trek je de grens over naar de rotsachtige afdalingen van de Belgische Ardennen, of plan je zomers trips naar de bikeparken in de Alpen? Pas dán merk je waarom je die agressieve geometrie en al die millimeters aan pluche vering onder je hebt zitten.
Om de zwaartekracht te bedwingen op paden vol rotsen, boomwortels en onverwachte afgronden, is veel veerweg alleen niet genoeg. Het frame zelf moet de juiste proporties hebben om je veilig naar beneden te loodsen. De afgelopen jaren heeft er een ware revolutie plaatsgevonden in hoe deze fietsen worden ontworpen. Het onbetwiste mantra in de moderne mountainbikewereld is luid en duidelijk: 'Long, Slack & Low'.
Deze drie Engelse termen omschrijven precies wat het frame doet om de rijder maximale controle te geven wanneer de snelheid oploopt:
HANDIG: de steile zitbuishoek voor de klim. Je vraagt je misschien af hoe zo'n lange, luie chopper-achtige fiets ooit nog bergop komt. Framebouwers hebben daar een slimme truc voor bedacht: een extreem steile (bijna verticale) zitbuis. Hierdoor word je tijdens het klimmen recht boven de pedalen gepositioneerd, waardoor je toch verrassend veel kracht kunt zetten zonder dat het voorwiel van de grond komt.
[Check prijs bij ###COPYCODE2###]Kijk je naar de specificaties van Trail, All Mountain en Enduro bikes, dan kom je op het gebied van de achtervering (de demper) twee compleet verschillende systemen tegen. De keuze tussen 'Air' en 'Coil' bepaalt voor een groot deel het rijgedrag van de achterkant van je fiets.
Luchtdempers (Air shocks) werken op basis van gecomprimeerde lucht in een luchtkamer. Ze zijn populair op vrijwel alle Trail bikes en lichtere All Mountain modellen. Het grote voordeel is dat ze relatief licht zijn en met een speciaal pompje perfect af te stellen zijn op jouw exacte lichaamsgewicht. Bovendien zijn ze van nature 'progressief': hoe verder de demper inveert, hoe harder hij tegendruk geeft. Dit voorkomt dat de demper keihard doorslaat (een bottom-out) bij een grote sprong.
Stalen veren (Coil shocks) zie je voornamelijk op de dikkere Enduro bikes. In plaats van lucht, doet een zware stalen (of soms vederlichte titanium) spiraalveer hier het werk. Het immense voordeel van een coil demper is dat deze geen last heeft van wrijving in de luchtkamers. Hij reageert daardoor veel gevoeliger op de allerkleinste oneffenheden op de trail. Het resultaat? Het achterwiel blijft letterlijk aan de grond gekleefd, wat je ongekende grip en tractie oplevert in technische, rotsachtige afdalingen. Het nadeel is wel dat ze zwaarder zijn en dat je de veer fysiek moet omwisselen als je flink aankomt of afvalt in gewicht.
Wanneer de zwaartekracht de overhand neemt en de snelheid oploopt, rust de volledige controle van de fiets op de contactpunten met de grond: de wielen en de banden. Waar we bij een cross country en marathon mountainbike elke gram van de wielen afschaven om sneller te kunnen klimmen, draait het bij Trail en Enduro bikes om overlevingskracht, grip en wendbaarheid.
De discussie over de ideale wielmaat is in deze categorie interessanter dan ooit. Lange tijd was 29 inch de standaard vanwege de superieure 'roll-over' (het gemak waarmee je over rotsen en wortels rolt) en de stabiliteit op hoge snelheid. Toch vonden veel technisch georiënteerde rijders deze grote wielen soms wat lomp in krappe, steile haarspeldbochten.
Dit heeft geleid tot de enorme populariteit van de zogenaamde Mullet set-up (vernoemd naar het kapsel: business in the front, party in the back). Hierbij is de fiets uitgerust met een groot 29 inch voorwiel voor maximale grip en precisie, gecombineerd met een kleiner 27.5 inch achterwiel. Dit kleinere achterwiel maakt de fiets aanzienlijk wendbaarder en geeft je bovendien meer bewegingsvrijheid. Vooral op extreem steile passages, waar je je gewicht ver naar achteren moet verplaatsen, voorkomt het kleinere achterwiel dat je met je zitvlak de draaiende band raakt.
Bij een Enduro of All Mountain bike is de rolweerstand op het asfalt volledig ondergeschikt aan de grip op de trail. De banden zijn breder (vaak 2.4 tot 2.6 inch) en voorzien van agressieve noppen die zich in de zachte ondergrond graven. Maar kijk verder dan alleen het profiel; het echte geheim van een goede mountainbikeband zit in het karkas (de 'casing').
Omdat je met een zwaardere fiets hard door rotsachtige secties dondert, is de kans op een stootlek (snakebite) enorm groot. Kies daarom altijd voor banden met een verstevigd karkas. Dit maakt de band weliswaar zwaarder, maar voorkomt dat de zijwangen bezwijken onder de druk in een snelle bocht. Het rijden van tubeless banden is hierbij feitelijk een verplichting; de vloeibare latex dicht kleine gaatjes direct af en stelt je in staat om met een lagere bandenspanning te rijden voor nog meer tractie.
[Check prijs bij ###COPYCODE3###]Er is één onderdeel dat de moderne mountainbike-ervaring meer heeft veranderd dan welk veringssysteem dan ook: de dropper post (de telescopische zadelpen). Met een simpele hendel op je stuur laat je je zadel in een fractie van een seconde vijftien tot twintig centimeter zakken.
HANDIG: bewegingsvrijheid is veiligheid. Zodra het pad steil naar beneden duikt of er een sprong aankomt, wil je niet dat een hoog zadel je in de weg zit. Door je zadel omlaag te 'droppen', creëer je een enorme ruimte tussen je benen. Hierdoor kun je de fiets vrij onder je laten bewegen, dieper door je knieën gaan en je zwaartepunt veel effectiever verplaatsen. Zodra je beneden bent en weer moet klimmen, druk je op de hendel en komt het zadel direct weer op de juiste ergonomische hoogte. Ben je nog op zoek naar het ideale zadel om op je nieuwe dropper te monteren? Kijk dan eens in onze fietszadel koopgids voor advies over de juiste breedte en vorm.
Wanneer je de vering, wendbaarheid en grip volledig op orde hebt, blijft de daadwerkelijke aanschaf over. De aankoop van een capabele Trail, All Mountain of Enduro bike is een flinke investering. Omdat de grenzen op dit soort fietsen constant worden opgezocht, is het cruciaal dat je je budget aan de juiste onderdelen besteedt. Een verkeerde afmontage kan in ruig terrein niet alleen je plezier bederven, maar ronduit gevaarlijk zijn.
Zwaartekracht brengt snelheid, en die snelheid moet je betrouwbaar kunnen afbouwen. Vergeet de standaard remmen met twee zuigers (pistons) die je op lichtere mountainbikes vindt. Voor het echte daalwerk heb je hydraulische schijfremmen nodig met vier zuigers (4-piston). Deze leveren niet alleen aanzienlijk meer brute remkracht, maar bieden ook veel meer controle en dosering ('modulatie') wanneer je op het randje van de grip balanceert.
Kijk daarnaast altijd naar de diameter van de remschijven. Waar 160 millimeter op een lichte fiets volstaat, wil je op een Trail of Enduro bike minimaal 180 millimeter en bij voorkeur 200 of zelfs 220 millimeter grote schijven monteren. Grote schijven worden veel minder snel heet in een lange afdaling in de Alpen, waardoor je remmen niet halverwege de berg plotseling hun druk verliezen ('brake fade'). Wil je de technische verschillen tussen remsystemen begrijpen? Duik dan in onze fietsremmen koopgids.
De fietsenindustrie verleidt je graag met glimmende carbon frames, maar in de zwaartekracht-disciplines geldt een keiharde vuistregel: een goed aluminium frame met premium vering is duizend keer beter dan een goedkoop carbon frame met slechte vering.
De manier waarop een fiets veert (de kinematica), verschilt drastisch per merk. Iedere fabrikant heeft zijn eigen gepatenteerde veersysteem en filosofie:
Klaar om de bergen te bestormen? Loop dan deze laatste, maar onmisbare praktische zaken nog even na: